Jeneratörün gücü, elektrik kesildiğinde aynı anda çalışacak cihazlara ve bunların içindeki en büyük motorun nasıl kalktığına göre seçilir. Küçük seçilen jeneratör yük altında zorlanır, motor kalkarken gerilim çöker. Büyük seçilen jeneratör gereksiz yatırımdır ve düşük yükte çalıştıkça motoru yorulur.
kW ile kVA arasındaki fark
kW, cihazların gerçekten kullandığı güçtür. kVA, jeneratörün etiketindeki görünür güçtür. Aralarındaki ilişki güç faktörüdür (cos φ, güç katsayısı da denir): kW = kVA × cos φ. Jeneratörler 0,8 güç faktörüne göre etiketlenir; 100 kVA'lık bir jeneratör en çok 80 kW verir.
Jeneratör güç hesabı nasıl yapılır?
Jeneratör güç hesabı beş adımda yapılır: aynı anda çalışacak cihazları listelemek, güçlerini kW olarak toplamak, en büyük motorun kalkış payını eklemek, bulunan toplamı 0,8 güç faktörüyle kVA'ya çevirmek ve %10–20 yedek pay bırakmak. Sonuç, jeneratör için önerilen kVA aralığıdır; kesin güç keşifte belirlenir.
- Elektrik kesildiğinde çalışması gereken cihazları adetleriyle yazın. Gücü cihazın etiketinden okuyun; etiket yoksa tipik değer kullanın.
- Çalışma güçlerini kW olarak toplayın. Jeneratörün sürekli taşıyacağı yük budur.
- Motorlu cihazların kalkışta çektiği ek gücü kW olarak hesaplayın ve en büyük olanı çalışma gücü toplamına ekleyin.
- Bulduğunuz toplamı 0,8 güç faktörüne bölün; jeneratör etiketindeki birim olan kVA'yı bulursunuz.
- Sonucun %10 ve %20 fazlasını bulun, yukarı yuvarlayın. Önerilen aralık budur.
Örnek hesap: ofisli bir atölye
Elektrik kesildiğinde aydınlatmanın, ofisin, iki klimanın, buzdolabının, vidalı kompresörün ve bir su pompasının çalışması gereken bir atölye düşünelim. Güçler örnek değerlerdir; kendi hesabınızda cihazlarınızın etiketindeki değeri kullanın.
1. Cihaz listesi ve toplam kW
- 30 LED armatür × 40 W = 1,2 kW
- 6 masaüstü bilgisayar × 140 W ve modem = 0,85 kW
- 2 inverter klima (12.000 BTU) × 1,2 kW = 2,4 kW
- Buzdolabı: 0,3 kW
- Vidalı kompresör, yıldız-üçgen yol vermeli: 11 kW
- Su pompası, doğrudan yol vermeli: 7,5 kW
Toplam çalışma gücü 23,25 kW.
2. Motor kalkış payı
Motorlu bir cihazın kalkışta çektiği ek güç, çalışma gücünün kalkış katsayısının bir eksiğiyle çarpılmasıyla bulunur. Katsayı motorun nasıl yol aldığına bağlıdır: doğrudan yol vermede 3, yıldız-üçgende ve yumuşak yolvericide 2, frekans sürücüsünde 1,5. Buzdolabında 4, inverter klimada 1,5 alırız.
- Su pompası: 7,5 kW × (3 − 1) = 15 kW
- Kompresör: 11 kW × (2 − 1) = 11 kW
- Buzdolabı: 0,3 kW × (4 − 1) = 0,9 kW
- Klima: 1,2 kW × (1,5 − 1) = 0,6 kW
Motorların sırayla kalktığını varsayarız, bu yüzden yalnız en büyük ek güç eklenir: 15 kW. Kompresör pompadan büyük olduğu halde pay pompadan gelir, çünkü pompa doğrudan yol alıyor. Toplam: 23,25 + 15 = 38,25 kW.
3. Güç faktörüyle kVA'ya çevirme
38,25 kW ÷ 0,8 = 47,8 kVA. Kalkış payı eklenmeden yapılan çevirme (23,25 ÷ 0,8 = 29,1 kVA) jeneratörü küçük seçtirir.
4. Yedek pay ve sonuç
47,8 kVA'nın %10 fazlası 52,6 kVA, %20 fazlası 57,4 kVA'dır. Yukarı yuvarlayınca bu atölye için önerilen aralık 55–60 kVA olur. Güç hesaplayıcı da aynı yöntemle hesaplar.
Pompa frekans sürücüsüyle çalışsaydı kalkış payı 3,75 kW'a iner, en büyük pay kompresörün 11 kW'ı olurdu. Sonuç (23,25 + 11) ÷ 0,8 = 42,8 kVA, aralık 50–55 kVA.
Akımı biliyorsanız
Mevcut tesisin yükünü pens ampermetreyle ölçtüyseniz gücü akımdan da bulabilirsiniz. Üç fazlı (400 V) tesiste kVA = 1,732 × 0,4 × akım (A), tek fazda (230 V) kVA = 0,23 × akım. Fazların akımı farklıysa en yüksek olanı alın. Örneğin üç fazda 120 A ölçülen yük yaklaşık 83 kVA'dır. Ana şalterin üstündeki değer (ör. 63 A) en yüksek sınırdır; gerçek tüketim çoğu zaman bunun altındadır. Bu yolla bulunan değere de motor kalkış payı ve yedek pay eklenir.
Standby mı, prime mı?
Jeneratör yalnız elektrik kesildiğinde çalışacaksa standby gücüne göre seçilir. Şebekenin olmadığı bir şantiyede ya da kırsal sahada sürekli çalışacaksa prime gücüne bakılır. Prime güç standby gücün yaklaşık %90'ıdır; bu yüzden sürekli kullanımda bulunan değeri 0,9'a böleriz. Örnekteki atölye şebekesiz bir sahada olsaydı 60–65 kVA standby değerinde jeneratör gerekirdi.
Gereğinden büyük jeneratörün sakıncası
Dizel jeneratör uzun süre gücünün %30'unun altında çalıştırılmamalıdır. Düşük yükte yanmamış yakıt egzozda birikir, zamanla güç düşer ve siyah duman başlar. Hesap büyük bir motorun kalkışı yüzünden yükün çok üstünde çıkıyorsa yumuşak yolverici ya da frekans sürücüsüyle daha küçük bir jeneratör yetebilir. Örnekteki atölyede çalışma yükü, 55 kVA'lık jeneratörün verebileceği gücün yaklaşık yarısıdır; bu sınırın rahatça üstünde.
Hesapta dikkat edilecekler
- Motorlar birlikte kalkıyorsa, örneğin elektrik gelince aynı anda devreye giren pompalar varsa, yalnız en büyük payı eklemek yetmez; gerçek ihtiyaç daha büyüktür.
- Fabrika ya da atölyede en büyük motoru bilmiyorsanız kalkış payını toplam çalışma gücünün %60'ı kadar alırız. Motor gücünü öğrenince aralık daralır.
- Etiketinde HP yazan motorda 1 HP yaklaşık 0,75 kW'tır.
- UPS'li sistemlerde jeneratör, UPS'in giriş özelliklerine göre seçilir; keşifte UPS modelini birlikte kontrol ederiz.
- Yakında eklenecek bir hat ya da makine varsa şimdiden listeye yazın. %10–20 pay küçük eklemeleri karşılar.
Kesin gücü keşifte belirleriz
Kaba bir aralık için güç hesaplayıcıyı kullanın: cihazları seçer ya da toplam gücü girersiniz, sonuç yukarıdaki yöntemle hesaplanır. Kesin gücü keşifte, tesisinizin yük dağılımını ve ana panoyu yerinde inceleyerek belirleriz; keşif ücretsizdir. Satışta jeneratörü kurar, devreye alır ve yük altında deneriz; ayrıntılar jeneratör satışı sayfasında. Keşif için iletişim formunu doldurabilir ya da 0216 396 00 97'yi arayabilirsiniz.
