Jeneratör çalışmıyorsa nedeni çoğu zaman motorun çevresindeki sistemlerdedir: akü, yakıt, filtreler, soğutma, kontrol paneli ya da transfer panosu (ATS). Bunların bir kısmını işletme personeli birkaç dakikada kontrol edebilir; yakıt sistemi, pano ve alternatör içindeki işler servis ister.
Panel AUTO konumundaysa jeneratör şebeke kesilince kendiliğinden çalışır; bazı kontrol modülleri marş denemesini kendiliğinden yineler. Aküye, yağa ya da soğutma suyuna bakmadan önce paneli OFF (STOP) konumuna alın, işiniz bitince yeniden AUTO'ya getirin. Panoya, alternatör klemenslerine ve sıcak motora dokunmayın.
1. Akü zayıf ya da kutup başları oksitlenmiş
Panel yanıyor ama marş dönmüyor ya da yavaş dönüyorsa önce aküye bakın; panelde düşük akü gerilimi uyarısı da görülebilir. Kutup başlarında beyaz-yeşil birikinti var mı, kablolar sıkı mı kontrol edin. Tam dolu 12 V akü dinlenmişken 12,6 V civarını gösterir; belirgin biçimde altındaysa zayıftır. Akü şarj redresörü sürekli devrede olmalı. Redresör arızalıysa yeni akü de kısa sürede biter, bu yüzden akü değişirken redresöre de baktırın.
2. Yakıt bitmiş ya da gösterge yanlış okuyor
Gösterge dolu gösterse de tanka bakın; şamandıra takılmış olabilir. Emiş hattı tankın dibinin biraz yukarısından başlar, bu yüzden tank tam boşalmadan jeneratör yakıt alamaz hâle gelir. Yakıt bittikten sonra tankı doldurmak her zaman yetmez. Dizel motorun yakıt hattına hava girdiyse havasının alınması gerekir; bu servis işidir.
3. Yakıt filtresi tıkalı ya da yakıtta su var
Jeneratör çalışıp birkaç saniye ya da dakika sonra duruyorsa, yük binince tekliyorsa yakıt sistemine bakın. Uzun süre bekleyen yakıt nem çeker; tankın dibinde su ve tortu toplanır, filtre tıkanır. Su ayırıcılı ön filtrenin tahliye vanasından bulanık sıvı ya da su geliyorsa sorun büyük olasılıkla budur. Filtre değişimi ve tank temizliği servis işidir.
4. Transfer panosu (ATS) devreye almıyor
Jeneratör elle çalıştırılınca çalışıyor ama elektrik kesildiğinde kendiliğinden kalkmıyorsa ya da çalıştığı halde yükü almıyorsa sorun büyük olasılıkla kontrol panelinde ya da transfer panosundadır. Önce panelin AUTO konumunda olduğuna bakın; bakımdan ya da denemeden sonra elle çalıştırma konumunda unutulmuş olabilir. Şebeke algılama rölesi, kontaktör ve sigorta kontrolü servis işidir. Panoda gerilim olduğu için kapağını açmayın.
5. Soğutma suyu düşük, aşırı ısınma koruması devrede
Jeneratör bir süre çalışıp yüksek sıcaklık ya da düşük soğutma suyu alarmıyla duruyorsa genleşme kabındaki seviyeye, hortum ve kelepçelerdeki ıslaklığa bakın. Radyatör peteklerinin toz ya da yaprakla tıkanması da motoru ısıtır. Motor sıcakken radyatör kapağını açmayın; sistem basınçlıdır ve kaynar su fışkırabilir. Soğutma suyu sürekli eksiliyorsa kaçağın yerini servis bulmalı.
6. Yağ basıncı düşük
Motor çalışır çalışmaz duruyor ve panelde düşük yağ basıncı alarmı varsa jeneratör dururken yağ seviyesini çubuktan okuyun. Seviye normalse sorun yağ basınç müşirinde, kablosunda ya da yağ pompasında olabilir. Alarmı sıfırlayıp üst üste çalıştırmayın; koruma, motoru yağsız çalışmaktan kurtarmak için durduruyor.
7. Acil stop düğmesi basılı kalmış
Panel açık, ekranda acil stop uyarısı var ve marş komutu gitmiyorsa kırmızı mantar düğmeye bakın. Düğmeyi üzerindeki ok yönünde çevirip bırakın, bazı modellerde yukarı çekmek gerekir; sonra paneli sıfırlayın. Düğmeye neden basıldığını da öğrenin: bir tehlike ya da kaçak yüzünden basıldıysa önce o giderilmeli.
8. Alternatörde uyartım kaybı
Motor normal devirde dönüyor ama çıkışta gerilim yoksa ya da gerilim çok düşükse sorun alternatördedir. Uzun süre çalışmayan jeneratörde alternatör, uyartım için gereken artık mıknatıslığı kaybedebilir; gerilim regülatörü (AVR) arızası da aynı belirtiyi verir. Ölçüm ve onarım servis işidir; çıkış klemenslerine dokunmayın.
9. Uzun süre yüksüz ya da düşük yükte çalıştırma
Jeneratör çalışıyor ama güç vermekte zorlanıyor, egzozdan siyah duman ya da yağlı sızıntı geliyorsa motor uzun süre düşük yükte çalışmış olabilir. Dizel motor yüksüz ya da çok düşük yükte çalıştıkça yanmamış yakıt egzozda birikir ve zamanla güç düşer. Deneme çalıştırmalarını mümkünse tesisin kendi yüküyle yapın; düzenli yük testi bu birikimi önlemeye yardım eder.
Paneldeki alarm ne anlatıyor?
Kontrol paneli jeneratörü durdurduğunda nedenini ekrana yazar ya da bir uyarı ışığı yakar. Alarmın adı ve kodu kontrol modülünün markasına göre değişir. Servisi aramadan önce ekrandaki yazıyı not alın ya da fotoğrafını çekin; doğru parçayla gelmemizi kolaylaştırır. Sık görülen alarmlar ve ilk bakılacak yer:
- Düşük yağ basıncı: yağ seviyesi; seviye normalse müşir ya da yağ pompası.
- Yüksek motor sıcaklığı ya da düşük soğutma suyu: soğutma suyu, radyatör ve fan kayışı.
- Marş hatası (jeneratör çalışmadı): akü, yakıt ve yakıt hattına giren hava.
- Düşük akü gerilimi ya da şarj hatası: akü, şarj redresörü ve şarj dinamosu.
- Düşük ya da yüksek gerilim: gerilim regülatörü (AVR) ve alternatör.
- Düşük ya da yüksek frekans, aşırı devir: yakıt sistemi ve devir ayarı; servis işidir.
- Aşırı yük ya da aşırı akım: jeneratöre gücünden fazla yük binmiş olabilir; yükü azaltın.
- Acil stop: düğme basılı kalmış.
Önce ne kontrol edilir?
Servisi aramadan önce şu sırayla bakın. Hepsi birkaç dakika sürer ve alet gerektirmez.
- Panelde hangi alarm yazıyor? Not alın ya da fotoğrafını çekin.
- Acil stop düğmesi basılı mı?
- Panel AUTO konumunda mı?
- Kontrollere geçmeden önce paneli OFF (STOP) konumuna alın.
- Tankta yakıt var mı? Tankın kendisine bakın; gösterge yanlış okuyabilir.
- Akü kutup başları temiz ve sıkı mı?
- Yağ ve soğutma suyu seviyesi yeterli mi, jeneratörün altında sızıntı izi var mı?
Kontrol bitince paneli yeniden AUTO konumuna alın. Ardından alarmı bir kez sıfırlayıp jeneratörü çalıştırmayı deneyebilirsiniz. Aynı alarmla yeniden duruyorsa denemeyi bırakın: koruma motoru bir nedenle durduruyor, üst üste basılan marş da aküyü bitirir.
Ne zaman servis çağırmalı?
Akü başı temizliği, yakıt seviyesi, AUTO konumu ve acil stop kontrolünü işletme personeli yapabilir. Şu durumlarda servis çağırın:
- Aynı alarm sıfırladıktan sonra yeniden geliyorsa.
- Yakıt bittikten sonra jeneratör yakıt alamıyorsa; yakıt hattına hava girmiş olabilir.
- Yağ ya da soğutma suyu sürekli eksiliyorsa, jeneratörün altında sızıntı varsa.
- Motor çalışıyor ama elektrik gelmiyorsa ya da gerilim dalgalanıyorsa.
- Transfer panosu yükü almıyorsa.
- Egzozdan yoğun siyah, mavi ya da beyaz duman çıkıyorsa.
Acil arızada 7/24 hattımızı arayın: 0544 479 24 34. Arızayı telefonda dinler, ilk kontrolleri sizinle birlikte yaparız; çözülmezse doğru parçayla yola çıkarız. Onarımın nasıl ilerlediğini arıza tespiti ve onarım sayfasında anlattık. Bu arızaların birçoğu düzenli bakımda erken fark edilir: periyodik bakımda akü, yakıt sistemi, filtreler, soğutma ve transfer panosu kontrol edilir.
